Έχεις πάρει μια προσφορά για νέο site, αλλά δεν είναι σαφές αν περιλαμβάνει κείμενα, φιλοξενία, τεχνική υποστήριξη ή μόνο την αρχική κατασκευή; Αν συμφωνήσεις με μια γενική περιγραφή, μπορεί να ανακαλύψεις αργότερα ότι βασικές εργασίες θεωρούνται «έξτρα» ή ότι δεν έχεις πρόσβαση σε κρίσιμους λογαριασμούς.
Πριν υπογράψεις, ζήτησε να καταγραφούν συγκεκριμένα το αντικείμενο, τα παραδοτέα, οι ευθύνες κάθε πλευράς και οι όροι παράδοσης. Δεν χρειάζεται να ξέρεις προγραμματισμό. Χρειάζεται να μπορείς να απαντήσεις σε απλές ερωτήσεις: τι ακριβώς θα παραλάβεις, πώς θα ελέγξεις ότι ολοκληρώθηκε και τι θα συμβεί αν αλλάξει το χρονοδιάγραμμα.
Η παρακάτω λίστα ελέγχου απευθύνεται σε επιχείρηση που αναθέτει εταιρική ιστοσελίδα. Αν θέλεις να συγκρίνεις συνολικά παρόχους marketing, δες και τον οδηγό επιλογής agency marketing και ελέγχου συμβολαίου. Για την ίδια την υλοποίηση, μπορείς να δεις τι περιλαμβάνει η υπηρεσία κατασκευής ιστοσελίδων.
1. Ζήτησε σαφή περιγραφή του έργου
Η φράση «εταιρικό site πέντε σελίδων» δεν αρκεί ως περιγραφή έργου. Δεν διευκρινίζει ποιες είναι οι σελίδες, αν θα υπάρχει φόρμα επικοινωνίας, ποιος γράφει τα κείμενα ή αν θα μεταφερθεί υλικό από το παλιό site.
Ζήτησε προσφορά ή σύμβαση που να περιλαμβάνει:
- Τον σκοπό του site και το κοινό στο οποίο απευθύνεται.
- Τις σελίδες και τις βασικές λειτουργίες που θα δημιουργηθούν.
- Τυχόν ενσωματώσεις, όπως φόρμα αιτήματος, χάρτη, σύστημα κρατήσεων ή σύνδεση με άλλο λογισμικό.
- Τι περιλαμβάνεται και τι εξαιρείται από το έργο.
- Ποιος παρέχει κείμενα, φωτογραφίες, λογότυπο και λοιπό υλικό.
Ζήτησε να αναφέρονται οι σελίδες με το όνομά τους, για παράδειγμα «Αρχική», «Υπηρεσίες», «Σχετικά με εμάς», «Επικοινωνία». Αν υπάρχουν πολλές υπηρεσίες, διευκρίνισε αν καθεμία θα έχει δική της σελίδα ή αν θα παρουσιαστούν όλες μαζί. Αυτή η λεπτομέρεια επηρεάζει και τη δομή που θα πρέπει να εγκρίνεις.
2. Επιβεβαίωσε τι θα παραδοθεί
Το «έτοιμο site» μπορεί να σημαίνει διαφορετικά πράγματα για τον πελάτη και τον κατασκευαστή. Ρώτησε ποια αρχεία, λογαριασμοί, ρυθμίσεις και οδηγίες θα λάβεις στο τέλος.
Συμφώνησε γραπτώς αν η παράδοση περιλαμβάνει:
- Πρόσβαση διαχειριστή στο σύστημα διαχείρισης περιεχομένου.
- Τελική έκδοση του site στον δικό σου τομέα.
- Εικόνες και αρχεία που δημιουργήθηκαν ειδικά για το έργο, όπου είναι μεταβιβάσιμα.
- Στοιχεία και οδηγίες για υπηρεσίες τρίτων που χρησιμοποιήθηκαν.
- Σύντομη εκπαίδευση για καθημερινές αλλαγές, όπως ενημέρωση ωραρίου ή προσθήκη ανακοίνωσης.
- Κατάλογο των εργασιών που ολοκληρώθηκαν και όσων παραμένουν εκτός αντικειμένου.
Μην αρκεστείς σε μια παρουσίαση μέσω βιντεοκλήσης ή σε διαπιστευτήρια που λειτουργούν μόνο όσο συνεργάζεσαι με τον ίδιο πάροχο. Ζήτησε να ξέρεις με ποιον τρόπο θα αποκτήσεις πρόσβαση και να μπορείς να διαχειρίζεσαι το site ανεξάρτητα.
3. Ξεκαθάρισε ιδιοκτησία και πρόσβαση
Πριν ξεκινήσει η δουλειά, συμφώνησε ποιος θα έχει στην κατοχή του το domain, τον λογαριασμό φιλοξενίας, το σύστημα διαχείρισης, τα αρχεία και τους σχετικούς λογαριασμούς. Ιδανικά, οι βασικοί λογαριασμοί δημιουργούνται με εταιρικό email που ελέγχεις εσύ και ο πάροχος λαμβάνει την απαραίτητη πρόσβαση για να εργαστεί.
Ρώτησε ευθέως:
- Σε ποιο όνομα θα καταχωριστεί το domain;
- Ποιος θα είναι ο κύριος διαχειριστής του hosting και του site;
- Θα μπορώ να προσθέσω ή να αφαιρέσω χρήστες;
- Πώς θα παραλάβω τους λογαριασμούς και τους κωδικούς πρόσβασης;
- Τι γίνεται αν σταματήσει η συνεργασία;
Η απάντηση «τα κρατάμε εμείς για ευκολία» δεν είναι από μόνη της επαρκής. Μπορεί να υπάρχει πρακτικός λόγος για τον οποίο ο πάροχος διαχειρίζεται τεχνικά έναν λογαριασμό, αλλά πρέπει να είναι σαφές ποιος τον ελέγχει, πώς εξασφαλίζεις πρόσβαση και πώς μεταφέρεται η διαχείριση αν χρειαστεί. Για λεπτομέρειες γύρω από την κατοχύρωση και τη μεταφορά, συμβουλέψου τον οδηγό για domain .gr.
4. Κατέγραψε λειτουργίες, όχι μόνο σελίδες
Μια λίστα σελίδων δεν περιγράφει τις λειτουργίες τους. Γράψε τι θα πρέπει να μπορεί να κάνει ο επισκέπτης και τι θα πρέπει να μπορεί να διαχειρίζεσαι εσύ.
Για παράδειγμα, η «φόρμα επικοινωνίας» μπορεί να περιλαμβάνει πεδία ονόματος, τηλεφώνου και μηνύματος, αποστολή σε συγκεκριμένο email και μήνυμα επιτυχούς υποβολής. Αν θέλεις να λαμβάνεις διαφορετικά αιτήματα σε διαφορετικά τμήματα, αυτό πρέπει να συμφωνηθεί από πριν. Το ίδιο ισχύει για χάρτες, κουμπιά κλήσης από κινητό, λήψη αρχείων, γλώσσες, αναζήτηση ή σύνδεση με σύστημα ραντεβού.
Χρησιμοποίησε μια απλή διατύπωση: «Ο επισκέπτης μπορεί να κάνει Χ και η επιχείρηση λαμβάνει ή διαχειρίζεται Υ». Έτσι ελέγχεις την απαίτηση χωρίς να προσπαθείς να περιγράψεις τον τεχνικό τρόπο υλοποίησης.
5. Συμφώνησε ποιος γράφει και εγκρίνει το περιεχόμενο
Μην υποθέσεις ότι η κατασκευή περιλαμβάνει και συγγραφή κειμένων. Ρώτησε ποιος θα γράψει κάθε σελίδα, ποιος θα παρέχει πληροφορίες για τις υπηρεσίες και ποιος εγκρίνει την τελική εκδοχή. Αν τα κείμενα είναι δική σου ευθύνη, ξεκαθάρισε σε ποια μορφή και μέχρι πότε πρέπει να τα παραδώσεις.
Συζήτησε επίσης:
- Αν περιλαμβάνεται επιμέλεια ή μόνο τοποθέτηση κειμένου που παρέχεις.
- Ποιος επιλέγει ή αγοράζει τις φωτογραφίες και ποιος ελέγχει τα δικαιώματα χρήσης τους.
- Πόσες σελίδες περιεχομένου θα στηθούν στο αρχικό έργο.
- Αν η αλλαγή του εγκεκριμένου κειμένου μετά την τοποθέτηση θεωρείται νέα εργασία.
Αν δεν έχεις έτοιμο υλικό, ζήτησε να αποτυπωθεί η διαδικασία που θα ακολουθήσετε για να το συγκεντρώσετε. Μην αφήσεις την παράδοση να εξαρτάται από μια ασαφή υπόσχεση ότι «θα βάλουμε κάτι προσωρινό».
6. Ορίστε διαδικασία σχεδιασμού, αλλαγών και έγκρισης
Ρώτησε ποια στάδια θα δεις πριν από την τελική κατασκευή. Για παράδειγμα: αρχική δομή, δείγμα εμφάνισης μίας σελίδας, εφαρμογή σε κινητό, δοκιμαστική έκδοση και τελική έγκριση. Δεν είναι απαραίτητο κάθε έργο να ακολουθεί την ίδια διαδικασία. Είναι όμως σημαντικό να ξέρεις πότε καλείσαι να δώσεις ανατροφοδότηση.
Διευκρίνισε τι σημαίνει «γύρος αλλαγών». Είναι μία συγκεντρωτική λίστα διορθώσεων πάνω σε συγκεκριμένο σχέδιο; Πώς εγκρίνεις μια έκδοση; Σε ποιον στέλνεις σχόλια; Πόσο διάστημα έχει κάθε πλευρά για να απαντήσει; Ζήτησε να καταγράφονται οι αλλαγές σε ένα σημείο, ώστε να μην χάνονται παρατηρήσεις ανάμεσα σε email, μηνύματα και τηλεφωνήματα.
Ξεχώρισε τις διορθώσεις από την αλλαγή κατεύθυνσης. Η διόρθωση ενός λάθους ή μια μικρή προσαρμογή δεν είναι το ίδιο με την προσθήκη νέας λειτουργίας ή τον πλήρη επανασχεδιασμό μιας εγκεκριμένης σελίδας. Ζήτησε να προβλέπεται πώς θα αξιολογείται και θα εγκρίνεται μια εργασία που δεν περιλαμβανόταν αρχικά.
7. Ζήτησε ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα με εξαρτήσεις
Μια ημερομηνία παράδοσης χωρίς ενδιάμεσα βήματα δεν σε βοηθά να προγραμματίσεις. Ζήτησε ορόσημα, όπως παράδοση υλικού, έγκριση σχεδιασμού, έλεγχος δοκιμαστικής έκδοσης και δημοσίευση. Για κάθε στάδιο, να είναι σαφές ποιος έχει την επόμενη ενέργεια.
Κατέγραψε και τις εξαρτήσεις. Αν η επιχείρηση καθυστερήσει να δώσει κείμενα ή εγκρίσεις, μπορεί να μετακινηθεί το χρονοδιάγραμμα. Αντίστοιχα, αν ο κατασκευαστής δεν παραδώσει ένα συμφωνημένο στάδιο, πρέπει να ξέρεις πώς ενημερώνεσαι και πώς συμφωνείται νέα ημερομηνία.
Ρώτησε τι θεωρείται ολοκλήρωση: η τεχνική κατασκευή, η δική σου έγκριση ή η δημοσίευση στον δημόσιο ιστότοπο; Αυτά είναι διαφορετικά σημεία και δεν πρέπει να συγχέονται.
8. Κατάγραψε όσα αφορούν τεχνική ποιότητα και συμβατότητα
Χωρίς να ζητάς να αποφασίσεις εσύ για την τεχνολογία, ζήτησε να περιγραφούν οι βασικές τεχνικές προδιαγραφές. Για παράδειγμα, να αναφέρεται ότι το site θα λειτουργεί σε κινητά και υπολογιστές, ότι οι βασικές φόρμες θα δοκιμαστούν και ότι θα χρησιμοποιούνται ασφαλείς συνδέσεις όπου απαιτείται.
Ρώτησε επίσης ποιο σύστημα διαχείρισης θα χρησιμοποιηθεί και αν θα μπορείς να αλλάζεις βασικό περιεχόμενο χωρίς τεχνική παρέμβαση. Αν χρησιμοποιηθούν πρόσθετα, πρότυπα ή εξωτερικές υπηρεσίες, ζήτησε να ξέρεις ποιος τα διαχειρίζεται και αν υπάρχουν εξαρτήσεις από συνδρομές ή λογαριασμούς τρίτων. Μην απαιτήσεις συγκεκριμένη τεχνολογία χωρίς λόγο· ζήτησε να σου εξηγήσουν τι σημαίνει η επιλογή για τη συντήρηση και τη δυνατότητα μεταφοράς του site.
Για τη φιλοξενία, συμφώνησε ποιος την παρέχει και ποιος αναλαμβάνει τη διαχείρισή της. Αν δεν γνωρίζεις ποια λύση ταιριάζει στην επιχείρησή σου, χρησιμοποίησε ως αφετηρία τον οδηγό για hosting shared, VPS ή cloud, χωρίς να αφήσεις την επιλογή αδιευκρίνιστη στη σύμβαση.
9. Ζήτησε να οριστεί τι περιλαμβάνει η βασική μέτρηση
Αν θέλεις να βλέπεις αν οι επισκέπτες συμπληρώνουν φόρμα ή πατούν για να τηλεφωνήσουν, συμφώνησε από πριν τι θα εγκατασταθεί και ποιος θα ελέγξει ότι λειτουργεί. Μην θεωρήσεις δεδομένο ότι η φράση «έτοιμο για SEO» ή «έτοιμο για marketing» περιλαμβάνει ρυθμίσεις, λογαριασμούς, παρακολούθηση και έλεγχο.
Ζήτησε συγκεκριμένες απαντήσεις: ποια εργαλεία μέτρησης θα συνδεθούν, σε ποιον λογαριασμό, ποιες ενέργειες θα καταγράφονται και αν θα γίνει δοκιμή πριν από τη δημοσίευση. Αν αυτά δεν περιλαμβάνονται, να αναφέρεται ως ξεχωριστή εργασία. Η συγκεκριμένη ερώτηση δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να ανοίξεις τώρα συζήτηση για ολόκληρη στρατηγική SEO ή διαφήμισης· αφορά μόνο το τι θα παραδοθεί μαζί με το site.
10. Ξεκαθάρισε θέματα ιδιωτικότητας και ευθύνης
Αν το site συλλέγει στοιχεία μέσω φόρμας, εγγραφής ή άλλης λειτουργίας, ρώτησε πώς θα δηλώνονται στον επισκέπτη ο σκοπός και ο τρόπος επεξεργασίας τους. Συμφώνησε ποιος παρέχει τα νομικά κείμενα, ποιος τα τοποθετεί και ποιος εγκρίνει το περιεχόμενό τους. Μην θεωρήσεις ότι ένα γενικό πρότυπο καλύπτει αυτόματα τις ανάγκες της επιχείρησής σου.
Οι υποχρεώσεις μπορεί να εξαρτώνται από το τι κάνει το site και από τα δεδομένα που συλλέγει. Για συγκεκριμένη νομική ή κανονιστική απαίτηση, ζήτησε συμβουλή από αρμόδιο επαγγελματία και έλεγξε την ισχύουσα επίσημη πηγή. Για το σχετικό τεχνικό σκέλος, υπάρχει ξεχωριστός οδηγός για GDPR και cookies στο site· μην αφήσεις όμως αδιευκρίνιστο ποιος αναλαμβάνει κάθε επιμέρους εργασία.
11. Συμφώνησε τι γίνεται μετά τη δημοσίευση
Η δημοσίευση δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα ποιος διορθώνει ένα πρόβλημα, ποιος κάνει ενημερώσεις ή πώς ζητάς αλλαγές αργότερα. Ζήτησε να διαχωρίζονται καθαρά:
- Η περίοδος κατά την οποία διορθώνονται σφάλματα της συμφωνημένης κατασκευής.
- Η τεχνική συντήρηση, αν προσφέρεται.
- Οι νέες εργασίες ή αλλαγές που ζητάς μετά την παράδοση.
- Ο χρόνος και ο τρόπος επικοινωνίας για αίτημα υποστήριξης.
Ρώτησε τι θεωρείται σφάλμα σε σχέση με την αρχική συμφωνία και τι θεωρείται νέα απαίτηση. Επίσης, μάθε αν οι ενημερώσεις και τα αντίγραφα ασφαλείας περιλαμβάνονται ή αναλαμβάνονται από εσένα ή άλλον συνεργάτη. Η λίστα ελέγχου για ασφάλεια και αντίγραφα ασφαλείας καλύπτει το θέμα αναλυτικά, αλλά στη συμφωνία σου χρειάζεται να καταγραφεί μόνο η κατανομή ευθύνης.
12. Διάβασε προσεκτικά τους όρους διακοπής και μεταφοράς
Πριν δεσμευτείς, έλεγξε τι γίνεται αν το έργο σταματήσει στη μέση ή αν αποφασίσεις να συνεργαστείς με άλλον επαγγελματία. Ποια εργασία έχει ολοκληρωθεί μέχρι τότε; Ποιο υλικό ή αρχεία παραδίδονται; Ποιος έχει πρόσβαση στους λογαριασμούς; Υπάρχει συγκεκριμένη διαδικασία για τη μεταφορά της διαχείρισης;
Ζήτησε να αποσαφηνιστεί η χρήση στοιχείων που προϋπήρχαν, όπως το λογότυπο και τα κείμενά σου, σε σχέση με στοιχεία που δημιουργούνται ειδικά για το έργο και υλικά τρίτων. Για άδειες χρήσης εικόνων, γραμματοσειρών, προτύπων ή πρόσθετων, μάθε ποιος είναι ο κάτοχος της άδειας και τι ισχύει μετά τη λήξη της συνεργασίας.
Αν ένας όρος δεν είναι κατανοητός, μην υποθέσεις τι σημαίνει. Ζήτησε γραπτή διευκρίνιση πριν υπογράψεις και, αν αφορά σημαντικό νομικό ή εμπορικό ζήτημα, συμβουλέψου ειδικό.
13. Πρότυπο email με τις ερωτήσεις πριν από την υπογραφή
Μπορείς να στείλεις το παρακάτω μήνυμα και να ζητήσεις οι απαντήσεις να ενσωματωθούν στην προσφορά ή στη σύμβαση:
Για να εγκρίνω την ανάθεση, θα ήθελα να επιβεβαιώσουμε γραπτώς τα εξής:
- Ποιες σελίδες και λειτουργίες περιλαμβάνονται και ποιες εξαιρούνται;
- Ποιος παρέχει και εγκρίνει κείμενα, φωτογραφίες και λοιπό υλικό;
- Ποια πρόσβαση, αρχεία και λογαριασμούς θα παραλάβω;
- Ποιος θα είναι ο κάτοχος του domain, του hosting και των βασικών λογαριασμών;
- Ποια είναι τα στάδια, οι προθεσμίες και οι ευθύνες κάθε πλευράς;
- Πώς εγκρίνονται οι αλλαγές και πώς κοστολογείται εργασία εκτός αρχικού αντικειμένου;
- Ποιες δοκιμές και ποια αρχική υποστήριξη περιλαμβάνονται πριν και μετά τη δημοσίευση;
- Τι προβλέπεται για συντήρηση, μεταφορά της διαχείρισης και διακοπή της συνεργασίας;
Παρακαλώ να αποτυπωθούν οι απαντήσεις στην τελική περιγραφή του έργου, ώστε να έχουμε κοινή εικόνα για την παράδοση.
Το πρότυπο δεν αντικαθιστά νομική σύμβαση. Είναι ένας πρακτικός τρόπος να φανεί αν υπάρχουν σημεία που δεν έχουν συζητηθεί ή αν οι δύο πλευρές χρησιμοποιούν διαφορετικά την ίδια λέξη.
14. Γρήγορη λίστα ελέγχου πριν πεις «ναι»
Πριν υπογράψεις, έλεγξε ότι μπορείς να απαντήσεις «ναι» στα παρακάτω:
- Ξέρω ποιες σελίδες και λειτουργίες περιλαμβάνονται.
- Ξέρω τι πρέπει να παραδώσω εγώ και σε ποια φάση.
- Ξέρω ποιος εγκρίνει κάθε στάδιο και πώς στέλνω αλλαγές.
- Υπάρχει συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα με ευθύνες και από τις δύο πλευρές.
- Καταλαβαίνω ποιος έχει την ιδιοκτησία και τον έλεγχο των βασικών λογαριασμών.
- Γνωρίζω τι θα παραλάβω όταν ολοκληρωθεί η κατασκευή.
- Έχει διευκρινιστεί πώς εγκρίνονται πρόσθετες εργασίες.
- Ξέρω ποιος χειρίζεται διορθώσεις, συντήρηση και υποστήριξη μετά τη δημοσίευση.
- Έχω γραπτή διαδικασία για μεταφορά ή λήξη της συνεργασίας.
Αν απαντάς «δεν ξέρω» σε περισσότερα από ένα βασικά σημεία, μην βιαστείς να προχωρήσεις. Ζήτησε διευκρινίσεις και επανέλεγξε το τελικό έγγραφο, όχι μόνο την αρχική προσφορά ή όσα ειπώθηκαν σε μια συνάντηση.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι αρκετή μια προσφορά μέσω email ή χρειάζεται σύμβαση;
Το σημαντικό είναι οι όροι να είναι γραπτοί, κατανοητοί και αποδεκτοί και από τις δύο πλευρές. Για το αν χρειάζεται συγκεκριμένη νομική μορφή, συμβουλέψου νομικό.
Να ζητήσω να δω προηγούμενα έργα του κατασκευαστή;
Ναι. Ζήτησε παραδείγματα σχετικών έργων και διευκρίνισε ποιο μέρος τους υλοποίησε ο ίδιος. Έπειτα, αξιολόγησε αν η παρουσίαση, οι λειτουργίες και η επικοινωνία ταιριάζουν στις δικές σου ανάγκες.
Τι κάνω αν ο συνεργάτης δεν θέλει να μου δώσει πρόσβαση;
Ζήτησε να εξηγήσει συγκεκριμένα τον λόγο και να προτείνει ασφαλή τρόπο ώστε να έχεις τον έλεγχο ή να μπορείς να αναλάβεις τη διαχείριση. Αν δεν υπάρχει αποδεκτή διαδικασία, αντιμετώπισέ το ως ουσιαστικό σημείο διαφωνίας πριν από την ανάθεση.
Μπορώ να αλλάξω τις απαιτήσεις αφού ξεκινήσει το έργο;
Μπορείς να ζητήσεις αλλαγή, αλλά συμφώνησε πρώτα πώς αξιολογούνται οι επιπτώσεις της στο αντικείμενο και στο χρονοδιάγραμμα και περίμενε γραπτή έγκριση πριν προχωρήσει.
Αν θέλεις να σχεδιάσεις το νέο site με σαφές αντικείμενο και παραδοτέα, επικοινώνησε με το eseo.gr για να συζητήσουμε τις ανάγκες της επιχείρησής σου και τη σχετική υπηρεσία κατασκευής ιστοσελίδων.